مناسبت آشكارى در آن وجود ندارد . در آيه از معناى نزديكى نهى شده كه يا خوردن است يا چيزى ديگر كه منشأ خوردن مىشود كه همان گرايش به غير خداست و همين پايه و اساس خوردن مىباشد . از طرفى ، بى شك ، از سكون و اعتماد به غير خدا براى جلب منفعت يا دفع [ ضرر ] ، نهى شده است ؛ بنابراين تفسير ياد شده وجهى آشكار دارد . گويا [ اين تفسير ] مىگويد : از صرف خوردن ، به اين جهت كه خوردن است ، نهى نشده ، بلكه از چيزى نهى شده كه خاستگاه خوردن است و اين ، همان سكون به غير خداست ؛ چرا كه اگر اجتناب مىكرد ، تنها به خدا تكيه كرده بود . او اين كار را نكرد و به چيزى در درخت ميل كرد كه شيطان با آن ، او را فريب داد - كه آن ، جاودانگى ادعا شده بود - از اين رو خداوند واژهء " عصيان " را به او نسبت داد ، آن گاه توبهء او را پذيرفت ؛ كه او بسيار توبه‌پذير و مهربان است . » « 1 » نمونهء ديگر ، آن كه تسترى ذيل آيهء « إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ » « 2 » مىگويد : « يعنى نخستين خانه‌اى كه براى مردم نهاده شد ، خانهء خدا در مكه بود . اين ، ظاهر آيه است و باطن آن ، پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم مىباشد كه هر كس خداوند توحيد را در دلش ثابت گرداند ، به او ايمان مىآورد » « 3 » و از هدايتش پيروى مىكند . شاطبى گويد : « اين تفسير نيازمند توضيح است ؛ چرا كه عرب اين معنا را نمىشناسد و بر اساس ادبيات عرب ، وضع مجازىِ داراى تناسب ندارد . سياق نيز به هيچ روى ، با آن سازگار نيست « 4 » ؛ پس چگونه صحيح باشد ؟ ليك توجيه او اين است كه سخنش دلالت بر اين نمىكند كه تفسير آيه باشد « 5 » ؛ بنابراين اشكال بر طرف گرديد . » « 6 »

--> ( 1 ) . الموافقات ، ج 3 ، ص 399 - 401 . ( 2 ) . آل عمران ( 3 ) 96 : « به راستى ، نخستين خانه‌اى كه براى مردم نهاده شد . » ( 3 ) . تفسير تسترى ، ص 50 . ( 4 ) . يعنى دو شرط پيش گفته را ندارد . ( 5 ) . بلكه از قبيل تداعى معانى و در پى آمدن معانى است ؛ نه آن كه تفسير آيه باشد ؛ چنان كه خواهيم گفت . ( 6 ) . الموافقات ، ج 3 ، ص 401 .